ในระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมาโดยเฉพาะในช่วงที่อากาศแห้งแล้งเริ่มตั้งแต่เดือนธันวาคม-พฤษภาคม หลายพื้นที่ในจังหวัดทางภาคเหนือของประเทศไทย เช่น เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เชียงราย ลำปาง ลำพูน ฯลฯ ต้องประสบกับปัญหาสถานการณ์เรื่องหมอกควันไฟ ซึ่งมีปริมาณมากเกินไปจนถึงขั้นมีผลกระทบต่อสุขภาพของคนที่อยู่ในพื้นที่ เช่น ก่อให้เกิดปัญหาระบบทางเดินหายใจ การระคายเคืองของตา ผิวหนัง นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบถึงภาคการท่องเที่ยวด้วย  สาเหตุของปัญหาส่วนหนึ่งรัฐมองว่าเกิดจากความต้องการเก็บหาของป่า ล่าสัตว์และการกำจัดวัชพืชในที่ดินทำกินของเกษตรกรที่อยู่ใกล้พื้นที่ป่า เพื่อเตรียมพื้นที่เพาะปลูกโดยไม่มีการควบคุม ทำให้ไฟไหม้ลุกลามเข้าไปติดป่ากลายเป็นไฟป่า ประเด็นดังกล่าวรวมไปถึงการทำไร่ของชุมชนบนพื้นที่สูงด้วย โดยเฉพาะการทำไร่หมุนเวียนซึ่งต้องมีการตัดและเผาก่อนที่จะทำการเพาะปลูก ดังนั้นรัฐจึงออกมาตรการแก้ไขปัญหาซึ่งมีทั้งมาตรการทางกฎหมายและนโยบายซึ่งส่งผลกระทบต่อชุมชนบนพื้นที่สูง โดยเฉพาะต่อวิถีชีวิตของชาวบ้านซึ่งต้องพึ่งพาทรัพยากรป่าไม้ในการยังชีพ ปัญหาไฟป่าและหมอกควันถูกเชื่อมกับประเด็นการเมืองเรื่องโลกร้อน โดยเฉพาะบทบาทของป่าไม้ในการดูดซับก๊าชคาร์บอนไดออกไซด์จากบรรยากาศ ดังนั้นการเกิดขึ้นของไฟป่าจึงง่ายต่อการใช้เป็นเครื่องมือในการควบคุมและการจัดการชุมชนที่อาศัยอยู่ในป่า โดยเฉพาะชนเผ่าพื้นเมืองที่ยังมีระบบการผลิตแบบไร่หมุนเวียนอยู่ ประเด็นนี้มีความสำคัญและควรจะมีการทำการศึกษาและทำความเข้าใจในเชิงลึกมากขึ้น  ผลกระทบของปัญหาไฟป่าและหมอกควันที่มีต่อชุมชนบนพื้นที่สูง ผลกระทบของปัญหาไฟป่าและหมอกควันที่มีต่อชุมชนบนพื้นที่สูงในภาพรวมยังวนเวียนอยู่ในประเด็นอคติทางชาติพันธุ์ นอกจากนี้รัฐยังมีการบังคับใช้มาตรการที่เข้มงวดมากขึ้นโดยเฉพาะการเผาไร่ อคติทางชาติพันธุ์ รัฐเองเดิมทีก็มีอคติต่อชุมชนบนพื้นที่สูงอยู่แล้วโดยมองว่าชุมชนบนพื้นที่สูงเป็นปัญหาโดยเฉพาะปัญหาความมั่นคงของชาติเนื่องจากตั้งถิ่นฐานอยู่ตามแนวชายแดน เป็นปัญหาที่ทำให้เกิดการเสื่อมโทรมของทรัพยากรเนื่องจากมีการทำไร่แบบเคลื่อนย้ายที่ หรือไร่หมุนเวียน และเกี่ยวพันกับปัญหายาเสพติดเนื่องจากในอดีตมีการปลูกพืชฝิ่น ปัญหาหมอกควันที่เกิดขึ้นจึงไม่แปลกใจว่า ชุมชนบนพื้นที่สูงจึงถูกมองว่าเป็นต้นเหตุของปัญหา ทั้งๆ ที่ยังไม่มีการศึกษาต้นตอของปัญหาอย่างละเอียด ประเด็นนี้ชี้ให้เห็นว่าอคติทางชาติพันธุ์ยังคงอยู่และชุมชนบนพื้นที่สูงมักจะถูกมองเป็นจำเลยของสังคมเสมอ รัฐเพิ่มมาตรการการควบคุมที่เข้มงวด ปัญหาไฟป่าและหมอกควันที่เกิดขึ้น รัฐมีมาตรการที่เข้มงวดมากขึ้นโดยเฉพาะการควบคุมระบบการเผาไร่ในพื้นที่ดังจะเห็นได้จากประกาศที่ทางจังหวัด หรือทางกรมฯ ออกมา ให้งดเว้นการเผาทุกชนิดโดยเด็ดขาด และมีการเพิ่มบทลงโทษที่รุนแรง แม้ว่าระยะหลังจะมีการคลายมาตรการลงบ้าง เช่น ถ้าจำเป็นต้องเผาต้องขออนุญาตจากหน่วยงานที่ดูแลในพื้นที่ก่อน แต่ในทางปฏิบัติก็ยังมีปัญหาอยู่ มาตรการดังกล่าวทำให้ชุมชนต้องระมัดระวังมากขึ้น เพราะมีเจ้าหน้าที่มาลาดตระเวนและติดตามในพื้นที่ตลอด […]